Casglu a chadw hadau eich blodau gwyllt

Seed collection

Bydd yr holl rywogaethau ym mhecynnau Tyfu’n Wyllt yn hadu’n naturiol, ond gallwch helpu i sicrhau bod yr arddangosfa’n parhau, neu sefydlu blodau gwyllt mewn llecyn arall yn eich gardd trwy gasglu hadau a’u hau eich hun.

Mae’r blodau unflwydd yn y pecynnau – y pabi, glas yr ŷd, bulwg yr ŷd, melyn yr ŷd a chamri’r ŷd – yn enwedig o werthfawr i’w casglu gan fod yn rhaid hau’r rhain o’r newydd bob blwyddyn.

Rhybudd diogelwch

Golchwch eich dwylo’n hollol lân bob amser ar ôl casglu a chyffwrdd â hadau a goruchwyliwch blant yn ofalus i sicrhau nad ydyn nhw’n bwyta’r hadau y maen nhw’n eu casglu.

Seed harvest

Amseru’r casglu

Mae angen casglu hadau pan maen nhw wedi aeddfedu’n llwyr - a thywydd cynnes, sych yw’r gorau ar gyfer eu casglu. Casglwch nhw’n rhy fuan ac ni fydd yr hadau wedi aeddfedu’n ddigonol. Casglwch nhw’n rhy hwyr a bydd yr hadau wedi mynd. Cadwch lygad barcud ar eich planhigion, yn gwylio am arwyddion bod yr hadau cyntaf yn cael eu gwasgaru; gan amlaf pan fydd yr hadau neu hadlestri’n troi’n frown neu liw gwellt ac yn teimlo’n sych, yn ratlo neu’n dechrau hollti. Ar y cam hwn o’u datblygiad, bydd hadau’n fwy rhydd oddi wrth y planhigyn ei hun a byddant yn haws eu tynnu.  

Cynaeafu’r hadau

Peidiwch â chasglu’r hadau mewn bagiau plastig, defnyddiwch rai papur. Tynnwch hadau aeddfed â llaw neu drwy ddefnyddio siswrn neu siswrn tocio. Pan fyddwch wedi gorffen cynaeafu, gellir tocio’r planhigion, er y dylech ystyried gadael ambell i lecyn heb ei dorri er mwyn darparu bwyd a chysgod ar gyfer bywyd gwyllt dros y gaeaf.

Lawrlwythwch eich templed pecyn hadau Tyfu'n Wyllt.pdf

Seed storage

Ar ôl cynaeafu

Gadewch yr hadau mewn bagiau papur, neu taenwch nhw ar bapur newydd neu hambyrddau mewn man sych, sy’n cael digon o awyr ond dim drafftiau na heulwen uniongyrchol am dri neu bedwar diwrnod neu nes bydd yr hadau i’w gweld yn sych. Awyrwch neu eu hysgwyd nhw bob dydd i gyflymu’r cam hwn ac i sicrhau nad yw’r hadau’n llwydo. Os ydych wedi cynaeafu unrhyw hadlestri – o’r pabi er enghraifft – maen nhw’n debyg o agor a gollwng mwy o hadau wrth iddyn nhw sychu.

Amodau cadw

Pan fyddant wedi sychu, tynnwch unrhyw ddarnau mawr o frwgaets a’u cadw mewn bagiau papur neu amlenni mewn man lled oer, tywyll a sych. Mae’r oergell yn lle da, ond cofiwch ni ddylech fwyta’r hadau a gynaeafwyd: marciwch eich hadau’n ofalus a’u cadw ar wahân i fwydydd.    

Cewch hau blodau gwyllt o’r hydref cynnar ymlaen, gan roi cyfle i rai rhywogaethau sefydlu eu hunain cyn y gaeaf ac eraill i gael eu hoeri’n ddigonol i flaguro’n gryf yn y gwanwyn. Heuwch mewn tir sydd wedi ei baratoi neu mewn cynwysyddion ym mis Medi neu fis Hydref.