Pam fod ffyngau’n bwysig

Felly, pam yr holl stŵr am ffyngau a myseliwm ffwngaidd?

Amcangyfrifir bod 90% o blanhigion yn dibynnu ar ffyngau i fyw a bod 93% o rywogaethau ffwngaidd y byd heb eu darganfod eto. Mae gan ffyngau’r potensial i ddatgloi ffynonellau bwyd a deunyddiau cynaliadwy, yn ogystal ag atebion eraill i broblemau sy’n wynebu dynoliaeth.

Pan welwch chi fadarchen, dim ond rhan o’r organedd yw hi. Fel planhigyn sy’n dwyn ffrwyth, y fadarchen yw corff hadol y ffwng. Swyddogaeth y fadarchen yw cynhyrchu sborau (tra bo ffrwythau planhigion yn cynnwys hadau), fydd yn teithio oddi wrth y ffwng a’i alluogi i atgynhyrchu.

’Dyw ffyngau ddim yn blanhigion a dydyn nhw ddim yn anifeiliaid. I ddweud y gwir, mae ffyngau’n perthyn i’w grŵp eu hunain a elwir yn deyrnas. Maent yn amrywio mewn maint o furumau microsgopig, i’r organedd fyw fwyaf ar wyneb y ddaear. Mae ffyngau wedi bodoli ers miliynau o flynyddoedd, cyn y dinosoriaid hyd yn oed. Heddiw, cewch hyd i ffyngau ym mhobman - yn yr Arctig, y trofannau, yr anialwch ac mewn moroedd ac afonydd hefyd. Maen nhw i’w cael yn y gofod hyd yn oed!

Beth yw myseliwm ffwngaidd?

Gelwir yr edeifion mân sy’n creu prif gorff y ffwng yn fyseliwm. Mae’r myseliwm yn ymestyn allan o dan y fadarchen i chwilio am ddŵr a bwyd.

Yn aml, bydd myseliwm ffwngaidd yn tyfu gyda gwreiddiau planhigion, un ai trwy orchuddio’r gwreiddyn neu dyfu y tu mewn iddo. Mae’r ffyngau’n darparu dŵr a maetholion sy’n anodd i’r planhigion eu casglu o’r pridd ac mae’r planhigion yn darparu’r ffyngau gyda siwgrau, y bydd y planhigion yn eu creu yn ystod ffotosynthesis.

mycelium

Yn wahanol i blanhigyn, ni all ffwng greu ei fwyd ei hun trwy ddefnyddio ynni o’r haul. Yn hytrach, bydd y ffwng yn cynhyrchu ensymau gaiff eu rhyddhau gan y myseliwm a thorri gwastraff sylweddau organig i lawr (planhigion ac anifeiliaid marw gan amlaf), i’w amsugno trwy’r myseliwm a’u defnyddio gan y ffwng i dyfu.

Beth mae ffyngau’n ei wneud?

Yn ogystal, ffyngau yw un o’r unig grwpiau o organeddau all ddadelfennu pren yn effeithlon, felly mewn ecosystemau coedwigoedd maen nhw’n gwbl allweddol i atal pren a dail marw rhag mynd yn bentyrrau anferth. Mae ffyngau’n ailgylchu maetholion yn ôl i mewn i’r pridd, sy’n helpu planhigion i dyfu a ffynnu. Heb ddawn ailgylchu ffyngau, allai bodau dynol ddim goroesi ar y blaned hon!

Defnyddir rhai ffyngau i greu moddion hyd yn oed, y mwyaf adnabyddus yw’r gwrthfiotig - penisilin. Defnyddir ffyngau eraill i gynhyrchu moddion sy’n gostwng colesterol ac i greu cyffuriau ‘atal-ymwrthiant’, sy’n galluogi pobl i gael trawsblaniadau organau i achub eu bywyd.

Efallai y cewch eich synnu gymaint o fwydydd gaiff eu creu gan ddefnyddio ffyngau hefyd. Mae diodydd ffisiog, gwin, cwrw, caws, bara, Marmite, Quorn, coffi a siocled i gyd yn dibynnu ar ffyngau. Mae myseliwm ffwngaidd yn cael ei ddefnyddio hefyd i greu lledr, deunydd pacio, a hyd yn oed ddeunyddiau adeiladu ecogyfeillgar.

Dyma’r mycolegydd (arbenigwr ar ffyngau) Americanaidd, Paul Stamets, yn egluro’r 6 ffordd y gall ffyngau achub y byd: