Sut i dyfu eich ffyngau eich hun

Mushrooms growing from a log

Mae gan ffyngau yn y gwyllt eu bywyd eu hunain. Gall fod yn anodd iawn adnabod madarch (neu unrhyw ffwng), o leiaf heb ficrosgop a llawlyfr da.

Am y rheswm hwn, rydym yn argymell yn gryf na ddylech gasglu madarch yn y gwyllt!

Ond os oes gennych wir ddiddordeb mewn tyfu ffyngau fydd yn cynhyrchu madarch y gallwch eu bwyta yn y tymor hir, gallech roi tro ar eu tyfu.

Mae eu tyfu’n ffordd wych hefyd o annog twf ffyngau yr ydych yn credu sy’n neilltuol o hardd neu ddiddorol, os nad ydych am eu tyfu i’w bwyta.

Tyfu ffyngau

Mae tyfu ffyngau’n golygu creu amgylchedd warchodedig ble y galwch reoli pa ffyngau fydd yn tyfu a chynhyrchu madarch, er mwyn lleihau’r risg y bydd ffyngau anghyfarwydd neu beryglus yn tyfu.

Byddwch angen:

  • lle i’r ffwng dyfu
  • swbstrad (h.y. bwyd) y gall y myseliwm ffwngaidd ei fwyta a thyfu arno – mae’n bwysig iawn i’r swbstrad yma gael ei drin yn gywir trwy ei basteureiddio neu ei ddiheintio
  • grawn ffwngaidd, sef y myseliwm ar gyfer pa bynnag hil o ffwng yr hoffech ei dyfu 

O ran dewis lle i’r ffyngau dyfu, gellir dod o hyd i hwn yn eich cartref neu’r ardd, er enghraifft, gallech hyd yn oed dyfu eich ffwng mewn llyfr! Er, dylid sicrhau na fyddai’r inc a ddefnyddiwyd ynddo’n pasio rhinweddau niweidiol ymlaen… 

Un o’r mannau mwyaf poblogaidd i dyfu ffyngau yw ar foncyffion, a elwir yn “foncyffion madarch”, er bod opsiynau eraill.

Darllenwch fwy am y gwahanol ffyrdd y gallech dyfu ffyngau (dolen allanol)

Cyflenwyr tyfu madarch

Sylwer: nid ydym yn gyfrifol am safon na phrofiad unrhyw gyflenwyr trydydd parti. Awgrymiadau’n unig geir yn y rhestr at eich dibenion ymchwil personol chi; mae cyflenwyr eraill ar gael hefyd.

Rhybuddion pwysig:

  1. Nid yw’r holl ffyngau a gyflenwir gan y cyflenwyr hyn yn frodorol i neu’n cael eu tyfu yn y DU, felly efallai yr hoffech eu holi am hyn. Fel gyda rhywogaethau planhigion, mae perygl y bydd rhywogaethau estron yn cystadlu gyda’n poblogaeth frodorol, felly rydym yn argymell tyfu ffyngau’n gyfrifol.
  2. Cymerwch ofal os y penderfynwch geisio tyfu Ysgwydd Felen, gan ein bod yn gwybod i’r rhain wenwyno pobl ym Mhrydain.
  3. Nid ydym yn argymell tyfu Pigau Barfog (Hericium erinaceus) gan ei bod yn rhywogaeth warchodedig yn y DU.

Ann Miller’s Speciality Mushrooms

Dobies

Gourmet Woodland Mushrooms

Mushroombox

Dylai eich cyflenwr ddarparu canllaw ar ddefnyddio eu cynnyrch. Cofiwch lynu at gyfarwyddiadau’r cyflenwr!​

Pryd yw’r amser gorau i dyfu ffyngau?

Yn wahanol i hau hadau neu blannu coed, nid oes amser delfrydol o’r flwyddyn i gychwyn tyfu ffyngau.

Bydd tymheredd, lleithder a’r swbstrad yr ydych yn ei defnyddio i gyd yn effeithio ar eich llwyddiant, felly glynwch at y cyfarwyddiadau a ddarperir gan eich cyflenwr a chadwch lygad ar sut mae eich ffwng yn dod ymlaen.

Beth os ydw i ond eisiau ychydig o fadarch?

Oyster mushrooms growing from straw

Os oes gennych fwy o ddiddordeb cynhyrchu cnwd unigol o fadarch, yn hytrach na meithrin ffwng allai gynhyrchu madarch dros nifer o flynyddoedd, mae gwahanol fathau o becynnau ar gael.

Mae’r pecynnau hyn yn cynnwys myseliwm ffwngaidd sydd wedi ei ddatblygu’n barod ac mewn cyflwr ble bydd creu amgylchedd cynnes, llaith yn annog madarch i ffrwytho.

Sylwer: bydd rhaid ichi waredu’r swbstrad wedi ei ddefnyddio unwaith ichi fedi eich madarch. Cofiwch ddilyn y cyfarwyddiadau ar y pecyn!​

Pecynnau tyfu madarch

Sylwer: nid ydym yn gyfrifol am safon na phrofiad unrhyw gyflenwyr trydydd parti. Awgrymiadau’n unig geir yn y rhestr at eich dibenion ymchwil personol chi; mae cyflenwyr eraill ar gael hefyd.

GroCycle

Espresso mushroom company

Merryhill mushrooms

Urban mushrooms (by YMCA Newcastle)

Rhywogaethau gwarchodedig

Mae “rhywogaeth warchodedig” yn golygu bod rhywogaeth wedi ei gwarchod gan y gyfraith, oherwydd ei bod yn brin neu mewn perygl. Os ydych am ymgymryd â gweithgaredd allai effeithio ar rywogaeth warchodedig, byddwch angen trwydded, neu fod mewn perygl o dorri’r gyfraith.

Unrhyw gwestiynau?

Dydyn ni ddim yn arbenigwyr ar dyfu ffyngau, felly allwn ni ddim cynnig cyngor chi. Ond mae gennym grŵp Facebook ar gyfer tyfwyr ffwng, ble y cewch hyd i bobl o’r un anian i rannu profiadau a syniadau.